Những "mẹo dân gian" vẫn được nhiều người áp dụng
Tại các khoa Ngoại, không hiếm gặp người bệnh đến viện khi vết thương đã được xử trí bằng nhiều phương pháp truyền miệng. Có người vò nát lá cây rồi đắp trực tiếp lên vùng tổn thương, có người lấy lá thuốc lá hoặc thuốc lào phủ kín miệng vết thương để cầm máu. Một số trường hợp khác lại rắc bột kháng sinh lên vết thương với suy nghĩ thuốc sẽ tiêu diệt vi khuẩn và giúp vết thương mau khô.
Theo các bác sĩ, hầu hết những cách xử trí này đều không được khuyến cáo. Thay vì giúp vết thương mau lành, chúng có thể che lấp tổn thương, đưa thêm vi khuẩn vào vết thương và làm tăng nguy cơ biến chứng.
Đắp lá cây, thuốc lá, thuốc lào: Không cầm máu tốt hơn mà còn tăng nguy cơ nhiễm trùng
Nhiều người tin rằng một số loại lá có tính kháng viêm hoặc cầm máu nên có thể sử dụng trực tiếp trên vết thương. Tuy nhiên, lá cây ngoài môi trường không vô khuẩn. Chúng có thể mang theo bụi đất, vi khuẩn, nấm và nhiều tạp chất khác.
Khi đắp lên vết thương hở, các tác nhân này có thể xâm nhập sâu vào mô, gây nhiễm trùng, viêm mô tế bào hoặc áp xe. Trong những trường hợp nặng, người bệnh phải cắt lọc nhiều lần, điều trị kháng sinh kéo dài, thậm chí ảnh hưởng đến chức năng của vùng bị tổn thương.
Đối với lá thuốc lá hoặc thuốc lào, nhiều người cho rằng nicotine có tác dụng sát khuẩn hoặc giúp cầm máu. Thực tế, hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh việc đắp trực tiếp lá thuốc lá hoặc thuốc lào lên vết thương mang lại lợi ích. Ngược lại, các sản phẩm này còn chứa nhiều tạp chất và hóa chất có thể gây kích ứng mô, làm chậm quá trình liền vết thương.
Rắc bột kháng sinh trực tiếp lên vết thương: Không đúng chỉ định
Một sai lầm khác khá phổ biến là sử dụng bột kháng sinh như một loại thuốc sát khuẩn.
Kháng sinh không có tác dụng thay thế việc làm sạch vết thương. Khi rắc trực tiếp lên vùng tổn thương, lớp bột có thể bám chặt vào mô, khiến việc đánh giá và xử trí tại cơ sở y tế trở nên khó khăn hơn. Việc sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định cũng góp phần làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh.
Chuyên gia khuyến cáo sơ cứu đúng cách
ThS.BS Lê Trung Kiên, Khoa Ngoại, Bệnh viện Đa khoa Y học cổ truyền Hà Nội, cho biết: "Trong quá trình điều trị, chúng tôi vẫn gặp nhiều bệnh nhân đến viện với vết thương đã được đắp lá cây, lá thuốc lá, thuốc lào hoặc rắc nhiều loại thuốc bột. Những trường hợp này thường khiến việc làm sạch vết thương khó khăn hơn, nguy cơ nhiễm trùng cao hơn và đôi khi phải cắt lọc thêm phần mô tổn thương trước khi khâu hoặc tiếp tục điều trị."
Theo bác sĩ Kiên, nguyên tắc sơ cứu vết thương hở khá đơn giản nhưng cần thực hiện đúng. Trước hết, cần dùng gạc hoặc khăn sạch để ép trực tiếp lên vết thương nhằm cầm máu. Sau đó có thể rửa nhẹ bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý nếu có điều kiện, che phủ bằng gạc sạch và nhanh chóng đến cơ sở y tế nếu vết thương sâu, bẩn, chảy máu nhiều, có dị vật hoặc do động vật cắn.
Người dân tuyệt đối không nên tự ý đắp bất kỳ loại lá cây nào, kể cả lá thuốc lá, thuốc lào hay các loại thuốc không rõ thành phần lên vết thương. Cũng không nên tự rắc kháng sinh hoặc các loại bột dân gian vì có thể làm tăng nguy cơ biến chứng và gây khó khăn cho việc điều trị sau này.
Sơ cứu đúng giúp vết thương mau lành hơn
Các chuyên gia nhấn mạnh, điều quan trọng nhất trong sơ cứu vết thương là giữ vết thương sạch, hạn chế nhiễm khuẩn và đưa người bệnh đến cơ sở y tế khi cần thiết. Những mẹo truyền miệng chưa được kiểm chứng có thể khiến một vết thương nhỏ trở thành một ca điều trị phức tạp.
Chỉ vài phút sơ cứu đúng cách có thể giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng, rút ngắn thời gian điều trị và hạn chế những biến chứng không đáng có.
